Δήμος Καραγγέλης: Η σχέση ιατρού και ασθενούς είναι μια δυναμική και αμφίδρομη σχέση.

Με αφορμή την επίσκεψη στη γενέτειρα του Λάρισα, είχα την ευκαιρία να τον γνωρίσω από κοντά, να θέσω ερωτήματα και να εκθέσω σκέψεις που όλοι μας κατά καιρούς σκεφτόμαστε… Η ανθρωπιά του, οι ευαισθησίες του και η ματιά του γι’ αυτόν τον κόσμο μέσα από το λειτούργημά του, με κάνουν να αισθάνομαι τυχερή που τον γνώρισα και περήφανη για το γεγονός ότι υπάρχουν άνθρωποι που αγαπούν την ιατρική και μοχθούν να την εξελίξουν. Ο Λαρισαίος καρδιοχειρουργός, Δήμος Καραγγέλης.

‘Έχω ακόμα έκθεση δημοτικού με θέμα τι θέλω να γίνω όταν μεγαλώσω.. Το τι έγραψα τότε μάλλον το μαντεύετε…!’

Γιατί επιλέξατε να γίνεται καρδιοχειρουργός;

Αυτή την ερώτηση μου την κάνουν συχνά. Ένα άτομο της οικογένειάς μου, χειρουργήθηκε για αντικατάσταση της αορτικής βαλβίδας στη δεκαετία του 80, στις Ηνωμένες πολιτείες από ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα της παγκόσμιας καρδιοχειρουργικής. Τον Cooley. Βλέπετε, οι εγχειρήσεις καρδιάς τότε στην Ελλάδα ήταν σε νεογνικό επίπεδο και πολύς κόσμος κατέφευγε στο εξωτερικό.. Όταν ένα παιδάκι λοιπόν 7-8 χρόνων ακούει ότι υπάρχει ένας γιατρός ο οποίος σταματάει την καρδιά και την ξεκινάει πάλι, αλλάζει βαλβίδες και ακούει στο στήθος του αγαπημένου προσώπου του στη συνέχεια τον ήχο της τότε μεταλλικής βαλβίδας, τότε… στα μάτια του αυτός ο γιατρός θεοποιείται. Δεν συμφωνείτε; Ένα θα σας πω… έχω ακόμα έκθεση δημοτικού με θέμα τι θέλω να γίνω όταν μεγαλώσω.. Το τι έγραψα τότε μάλλον το μαντεύετε…!

Με τι περιστατικά ασχολείται η καρδιοχειρουργική σήμερα; Υπάρχει μια σύγχυση στον κόσμο μεταξύ του καρδιοχειρουργού και του καρδιολόγου. Για παράδειγμα, ο καρδιοχειρουργός θα κάνει το λεγόμενο μπαλονάκι;

Η σύγχυση είναι απολύτως κατανοητή. Οι δυο ειδικότητες είναι συναφείς και η μια συμπληρώνει την άλλη. Για να αντιμετωπιστεί ένα σοβαρό καρδιολογικό πρόβλημα πρέπει να υπάρχει μια αρμονική σχέση μεταξύ των δυο ειδικοτήτων. Η καρδιολογία παλαιοτέρα ήταν περιορισμένη σε κυρίως διαγνωστικό ρόλο αλλά τα τελευταία χρόνια έχει κάνει άλματα στην παρεμβατική θεραπεία. Για το μπαλονάκι συγκεκριμένα, αυτό ανήκει στην καρδιολογική φαρέτρα. Έχει συμπληρωθεί όμως από τα stents τα οποία και αυτά συνεχώς εξελίσσονται. Όταν η στεφανιαία νόσος ενός ασθενούς είναι πιο περίπλοκη τότε οι συνάδελφοι καρδιολόγοι απευθύνονται σε εμάς. Οι πιο συχνές επεμβάσεις της καρδιοχειρουργικής είναι η αορτοστεφανιαία παράκαμψη, το γνωστό σε όλους μπαιπάς, οι αντικαταστάσεις, επιδιορθώσεις βαλβίδων όπως η αορτική και η μιτροειδής που μπορεί να πάσχουν από στένωση ή ανεπάρκεια (ή και τα δυο σε ένα βαθμό..) και τα ανευρύσματα. Άλλες λιγότερο συχνές επεμβάσεις είναι καρδιακοί όγκοι, και συγγενή καρδιακά ελλείμματα. Και η λίστα συνεχίζεται αλλά έχουμε καλύψει σίγουρα τους αναγνώστες του περιοδικού.

‘Η θνητότητα για ένα απλό μπαϊπάς δεν ξεπερνάει το 2-3%.’

Ποιο περιστατικό θεωρείται δύσκολο;

Όσον αφορά τώρα το δύσκολο περιστατικό… Η καρδιοχειρουργική σήμερα έχει προχωρήσει αρκετά. Πλέον εφαρμόζονται σύγχρονα πρωτόκολλα σε όλους τους τομείς: στην αναισθησία, στην εξωσωματική κυκλοφορία, στην προστασία που δίνουμε στο μυοκάρδιο και επιπλέον οι συσκευές που χρησιμοποιούμε έχουν και αυτές εκμοντερνιστεί σε βαθμό που η δουλειά μας έχει απλουστευτεί αρκετά. Και εμείς όμως οι καρδιοχειρουργοί γίναμε καλύτεροι γιατί αρκετοί έχουμε βγει στο εξωτερικό και έχουμε φέρει κοντά μας την εμπειρία και τις τεχνικές των μεγάλων νοσοκομείων στα οποία εκπαιδευτήκαμε. Πλέον τα πιο πολλά χειρουργεία γίνονται με πολύ χαμηλά και αποδεκτά νούμερα θνησιμότητας και θνητότητας. Να σας πω φερειπείν, η θνητότητα για ένα απλό μπαϊπάς δεν ξεπερνάει το 2-3%. Η ομάδα μας στο Ιατρικό Αθηνών, χειρουργεί με χαμηλότερα ποσοστά ακόμα και από αυτά που ανέφερα. Δε θα ακουστούν από μένα κλισέ εκφράσεις όπως ‘’δεν υπάρχουν δύσκολα χειρουργεία’’ κτλ.. Ορισμένες επεμβάσεις ιδιαίτερα όταν απαιτείται να γίνονται σε επείγουσα βάση συνοδεύονται από μεγαλύτερο κίνδυνο από ότι μια προγραμματισμένη επέμβαση. Η δυσκολία επίσης σε ένα περιστατικό έγκειται και στις συνοσηρότητες που έχει ένας ασθενής, για να σας το πω απλά, μια ίδια επέμβαση θεωρείται πιο απαιτητική σε έναν ασθενή που έχει ένα βαρύ ιατρικό ιστορικό από κάποιον που έχει ελεύθερο. Σε κάθε περίπτωση υπάρχουν και τα λεγόμενα risk assessment/stratification models που είναι ειδικοί αλγόριθμοι που προσαρμόζονται στον εκάστοτε ασθενή και έτσι έχουμε μια ασφαλή πρόβλεψη του ποσοστού κινδύνου.

Ποιες ηλικίες θεωρείται επικίνδυνες για ένα μη αναστρέψιμο περιστατικό;

Η ηλικία δεν αποτελεί συνήθως από μόνη της καθοριστικό/αποτρεπτικό παράγοντα για ένα χειρουργείο. Αυτό που ισχύει είναι ότι σήμερα χειρουργούμε πιο ηλικιωμένους και πιο άρρωστους πληθυσμούς για τους λόγους που εξηγήσαμε παραπάνω. Κάθε περιστατικό αξιολογείται ξεχωριστά. Ενδεικτικά θα σας πω έχουμε χειρουργήσει έναν κύριο 90 χρονών ο οποίος συνέχισε τη ζωή του κανονικά μετά το χειρουργείο.

Πότε πρέπει να αναζητήσει ένας ασθενής τον καρδιοχειρουργό; Υπάρχουν περιπτώσεις που πρέπει να γίνεται άμεσα;

Ο ασθενής που αναζητά καρδιοχειρουργό έρχεται ήδη διαγνωσμένος από κάποιον άλλο συνάδελφο κυρίως καρδιολόγο. Ο ρόλος μας λοιπόν είναι, αφού αξιολογήσουμε τα ευρήματα των εξετάσεων και μιλήσουμε με τον ίδιο και το περιβάλλον του, να προτείνουμε στον ασθενή την ιδανική λύση η οποία θα είναι προσαρμοσμένη στα μέτρα του. Ο καρδιοχειρουργός λοιπόν, πρέπει να συνεκτιμήσει τις τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες για την συγκεκριμένη πάθηση και πρέπει να ‘’παντρέψει’’ αυτές με τα θέλω και την κατάσταση του ασθενούς. Πρέπει να ακούμε τους ασθενείς μας. Η σχέση ιατρού και ασθενούς είναι μια δυναμική και αμφίδρομη σχέση. Η καλή επικοινωνία αποτελεί ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της καλής ιατρικής πρακτικής και ιδιαίτερα στην δικιά μας ειδικότητα πρέπει να παγιωθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ γιατρού και ασθενούς για να προχωρήσουμε σε κάποιο χειρουργείο.
Σε ότι αφορά τη δεύτερη ερώτηση, όταν ένας ασθενής παραδείγματος χάριν αισθανθεί ξαφνική δύσπνοια ή ένα οξύ πόνο/αίσθημα βάρους στο στήθος του με αντανακλάσεις σε χέρια ή πλάτη που πιθανώς θα συνοδεύεται από εφίδρωση ή εμετό, θα πρέπει να αναζητήσει ιατρική βοήθεια το συντομότερο. Ο συνάδελφος που θα κάνει τη διάγνωση θα κρίνει αν τελικά ο ασθενής χρίζει και εκτίμηση από καρδιοχειρουργό. H πρόληψη είναι σημαντικότερη της θεραπείας και σε αυτό πρέπει να εστιάσουμε. Πρέπει όλοι μας να βάλουμε στο πρόγραμμα ένα τακτικό έλεγχο (check up), που θα περιλαμβάνει έναν υπέρηχο καρδιάς ή και πιο εξειδικευμένες εξετάσεις, ανάλογα το προφίλ του καθενός, παραδείγματος χάριν τεστ κόπωσης, υπέρηχο με στρες, σπινθηρογράφημα ή ακόμα και αξονική στεφανιογραφία.

‘Όταν πρόκειται για μια ειδικότητα σαν την καρδιοχειρουργική τα πρωτόκολλα έχουν πάντα δίκιο…’

Εργαστήκατε αρκετά χρόνια στο εξωτερικό. Υπάρχουν διαφορές με την Ελλάδα;

Είχα την τύχη να εργαστώ σε κάποια μεγάλα κέντρα στον Καναδά και στη Μεγάλη Βρετανία. Η Ελλάδα δεν υστερεί σε κάτι. Μια διαφορά είναι ότι εξαιτίας του μεγαλύτερου αριθμού ασθενών στα νοσοκομεία του εξωτερικού πολλά πράγματα γίνονται πιο αυτοματοποιημένα. Ακόμη, σε ορισμένα συστήματα αισθάνεσαι ότι κρίνεσαι συνέχεια και ότι ανά πάσα στιγμή αν κάνεις κάποιο λάθος θα χρειαστεί να λογοδοτήσεις είτε στη διοίκηση του νοσοκομείου ή στον ιατρικό σύλλογο. Αυτό βέβαια μπορεί να ακούγεται στρεσογόνο αλλά είναι και καλό γιατί σε κάνει πιο προσεκτικό και κατά κάποιο τρόπο σε αναγκάζει να είσαι προσκολλημένος στα πρωτόκολλα του νοσοκομείου. Και όταν πρόκειται για μια ειδικότητα σαν την καρδιοχειρουργική τα πρωτόκολλα έχουν πάντα δίκιο…

‘Είναι ωραίο συναίσθημα να προσφέρεις στον τόπο σου’

Θέλετε να μείνετε στην Ελλάδα;

Αυτή είναι μια δύσκολη ερώτηση. Παρόλο που μου δόθηκαν ευκαιρίες για μόνιμη εργασία στο εξωτερικό επέλεξα τελικά να γυρίσω και να εργαστώ εδώ. Προς το παρόν δεν το έχω μετανιώσει και θα ήθελα να συνεχίσω. ‘Από πείσμα και τρέλα’ που λέει και ο Πορτοκάλογλου. Είναι ωραίο συναίσθημα να προσφέρεις στον τόπο σου ακόμα και αν πρέπει να παλεύεις με τα κύματα του συστήματος, που πολλές φορές σε πνίγουν- χωρίς κίνητρα και μεγάλους μισθούς και κόντρα σε νοοτροπίες του παρελθόντος.

Θα θέλατε να επιστρέψετε επαγγελματικά στη Λάρισα;

Αυτή τη στιγμή βρίσκομαι στην Αθήνα και χειρουργώ στο Ιατρικό Αθηνών. Είναι αλήθεια ότι με τη Λάρισα με συνδέουν πάρα πολλά. Είμαι γέννημα-θρέμμα αυτής της πόλης και κάποια στιγμή ελπίζω να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες ώστε να επιστρέψω και να εργαστώ εδώ. Δράττομαι της ευκαιρίας όμως, να σας δηλώσω όμως ότι ήδη συζητάω με ένα μεγάλο ιατρικό όμιλο της πόλης για τη δημιουργία ενός εξωτερικού ιατρείου καρδιοχειρουργικής που θα λειτουργεί 1-2 φορές το μήνα. Ενός ιατρείου δηλαδή, στο οποίο θα εξετάζονται ασθενείς που έχουν ήδη υποβληθεί σε καρδιοχειρουργική επέμβαση ή που βρίσκονται σε παρακολούθηση προς χειρουργείο.

‘Η αρνητική ψυχολογία μπορεί να βλάψει τον οργανισμό μας.’

Ο κόσμος βλέπει με σκεπτικισμό το ιδιωτικό νοσοκομείο, είναι απαγορευτικά τα κόστη;

Το κόστος στα ιδιωτικά νοσοκομεία εξαρτάται από το εκάστοτε χειρουργείο. Σε ότι αφορά τη δική μας ομάδα σας δηλώνω ότι τα κόστη είναι αρκετά χαμηλά έτσι ώστε να είναι προσιτά από το μέσο ασθενή και πλέον είμαστε πολύ ανταγωνιστικοί ακόμη και με τα νοσοκομεία της συμπρωτεύουσας που κάποτε υπήρχε διαφορά. Όλοι αντιλαμβανόμαστε τις περιόδους οικονομικής δυσχέρειας που περνάει ο κόσμος. Όλοι είμαστε μέλη της ιδίας κοινωνίας, και οι ιδιοκτήτες των ιδιωτικών νοσοκομείων το έχουν αντιληφθεί αυτό και έχουν προσαρμόσει τα κόστη.

Η ψυχολογία παίζει ρόλο στην καρδιά μας;

Είναι δεδομένο ότι η αρνητική ψυχολογία μπορεί να βλάψει τον οργανισμό μας. Υπάρχουν έρευνες οι οποίες καταδεικνύουν ότι συναισθήματα όπως ο θυμός ή η κατάθλιψη, μπορούν να επηρεάσουν ποικιλοτρόπως. Αύξηση της πίεσης, κακή ρύθμιση της χοληστερόλης ή ακόμη και την εμφάνιση της παχυσαρκίας. Εμμέσως, έτσι επηρεάζεται και η λειτουργία της καρδιάς. Καλό είναι όσο μπορεί κανείς να αποφεύγει τα αρνητικά συναισθήματα και το στρες, αυτήν τη σύγχρονη μάστιγα…

Το κάπνισμα αλλά και ο τρόπος ζωής πια σε μια σύγχρονη κοινωνία μπορεί να είναι καταστρεπτικά για την υγεία της καρδιάς; Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιοαγγειακών παθήσεων;

Για την αποφυγή του στρες τα είπαμε και παραπάνω. Επιπλέον, γνωστοί παράγοντες κινδύνου είναι το οικογενειακό ιστορικό, ο σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση, η δυσλιπιδαιμία και το κάπνισμα. Το στρες είναι πολύ δύσκολο να το αποφύγουμε και είναι κατανοητό, το δε οικογενειακό ιστορικό είναι αδύνατο! Μπορούμε και οφείλουμε όμως να βελτιώσουμε όλα τα υπόλοιπα, δηλαδή να υιοθετήσουμε ένα υγιεινό τρόπο διατροφής εναρμονισμένο με κατάλληλη άσκηση. Το τσιγάρο με όλες του τις μορφές δεν έχει θέση πουθενά και σε αυτό είμαστε κατηγορηματικοί.

Έχετε χόμπι;

Φυσικά! Εκτός από το μπάσκετ που από μικρός έπαιζα και στη Λάρισα σε ομάδες όπως ο Γυμνασιακός σύλλογος και ο Κεραυνός, τα τελευταία 10 περίπου χρόνια ασχολούμαι πολύ εντατικά με τις καταδύσεις. Έχω επισκεφτεί αρκετούς προορισμούς στο εξωτερικό αλλά η Ελλάδα είναι απ’ τους αγαπημένους μου…

http://www.dimoskarangelis.eu

Συνέντευξη: Βιβή Κάραλη

https://toperiodikomou.gr

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ