Κάθε καλοκαίρι το ίδιο δίλημμα στο ράφι του φαρμακείου: SPF 30 ή SPF 50; Αρκεί ένα «καλό» αντηλιακό ή μετράει περισσότερο πώς το βάζουμε; Η επιστήμη έχει αρκετά σαφείς απαντήσεις — απλώς δεν διαβάζονται εύκολα πάνω στο μπουκαλάκι.
Τι μετράει πραγματικά ο αριθμός SPF
Ο δείκτης SPF (Sun Protection Factor) εκφράζει πόση προστασία προσφέρει ένα προϊόν έναντι της υπεριώδους ακτινοβολίας τύπου UVB — αυτής που ευθύνεται κυρίως για το ηλιακό έγκαυμα — και όχι έναντι όλου του φάσματος της υπεριώδους ακτινοβολίας (Scardamaglia, 2025). Οι αριθμοί δεν αυξάνονται γραμμικά: ένα αντηλιακό SPF 15 μπλοκάρει περίπου το 94% της UVB ακτινοβολίας, το SPF 30 περίπου το 97%, το SPF 50 περίπου το 98%, ενώ ακόμη και το SPF 100 φτάνει μόλις στο 99% (Scardamaglia, 2025). Με άλλα λόγια, η διαφορά ανάμεσα σε SPF 30 και SPF 100 είναι μικρότερη απ’ όσο υποδηλώνει το τριπλάσιο νούμερο — κανένα αντηλιακό δεν μπλοκάρει το 100% της ακτινοβολίας.
Το σημείο που συχνά παραβλέπεται είναι ότι ο δείκτης SPF δεν λέει τίποτα για την προστασία από την UVA ακτινοβολία, η οποία διεισδύει βαθύτερα στο δέρμα και σχετίζεται με τη φωτογήρανση αλλά και με τον καρκίνο του δέρματος. Για να καλυφθεί αυτό το κενό, τα προϊόντα πρέπει να φέρουν την ένδειξη «ευρέος φάσματος» (broad spectrum). Ωστόσο, μια πρόσφατη εργαστηριακή μελέτη σε 38 αντηλιακά SPF 50 και SPF 50+ διαπίστωσε ότι μόνο περίπου τα δύο τρίτα πληρούσαν το ευρωπαϊκό κριτήριο επαρκούς προστασίας από UVA, με σημαντικές διακυμάνσεις ανάμεσα σε προϊόντα με την ίδια ονομαστική τιμή SPF. Το εύρημα αυτό υπενθυμίζει ότι ο αριθμός στην ετικέτα δεν αρκεί από μόνος του για να αξιολογήσουμε ένα προϊόν (Study on UVA Protection Factor Heterogeneity, 2026).
Γιατί έχει σημασία: τα δεδομένα για τον καρκίνο του δέρματος
Η σχέση ανάμεσα στην έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία και στο μελάνωμα δεν είναι θεωρητική. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, πάνω από το 80% των περιπτώσεων δερματικού μελανώματος παγκοσμίως το 2022 αποδίδονται στην υπεριώδη ακτινοβολία — περίπου 267.000 από τις 332.000 συνολικές διαγνώσεις εκείνης της χρονιάς (IARC, 2025). Η έντονη έκθεση στον ήλιο κατά την παιδική ηλικία, ειδικότερα, αναγνωρίζεται ως ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση μελανώματος αργότερα στη ζωή (Scardamaglia, 2025).
Το πραγματικό πρόβλημα: πόσο αντηλιακό βάζουμε στην πράξη
Οι εργαστηριακές μετρήσεις SPF βασίζονται σε συγκεκριμένη, τυποποιημένη ποσότητα εφαρμογής: 2 χιλιοστόγραμμα ανά τετραγωνικό εκατοστό δέρματος. Στην πράξη, όμως, οι περισσότεροι άνθρωποι εφαρμόζουν μόλις το 20–50% αυτής της ποσότητας (American Academy of Dermatology, χ.χ.). Αυτό δεν σημαίνει απλώς αναλογικά μειωμένη προστασία· επειδή η σχέση δόσης-προστασίας δεν είναι γραμμική, η υποεφαρμογή μπορεί να μειώσει δραστικά την πραγματική προστασία ενός προϊόντος, ακόμη κι αν αυτό φέρει υψηλό SPF στην ετικέτα.
Ο πρακτικός «κανόνας του κουταλιού» βοηθά να προσεγγίσουμε τη σωστή δόση: περίπου μισό κουταλάκι του γλυκού (3 ml) για πρόσωπο-λαιμό και για κάθε χέρι, και ένα ολόκληρο κουταλάκι (6 ml) για κάθε πόδι, το μπροστινό και το πίσω μέρος του κορμού — δηλαδή περίπου μία ολόκληρη ουγγιά (30 ml, ένα «σφηνάκι») για ολόκληρο το σώμα ενός μέσου ενήλικα.
Πέντε πρακτικά συμπεράσματα
- Επιλέξτε SPF 30 και άνω, «ευρέος φάσματος» (broad spectrum): αυτό είναι το ελάχιστο που συστήνουν οι δερματολόγοι για καθημερινή χρήση.
- Μην τσιγκουνεύεστε την ποσότητα: η γενναιόδωρη εφαρμογή έχει μεγαλύτερη σημασία από το αν επιλέξατε SPF 30 ή SPF 50.
- Επαναλαμβάνετε κάθε δύο ώρες, και αμέσως μετά από κολύμπι, έντονη εφίδρωση ή σκούπισμα με πετσέτα — ανεξαρτήτως του πόσο υψηλό είναι το SPF.
- Μην ξεχνάτε τα «τυφλά σημεία»: αυτιά, μαλλιά στη χωρίστρα, λαιμό, χείλη και το πάνω μέρος των ποδιών.
- Το αντηλιακό είναι μία μόνο γραμμή άμυνας: συνδυάστε το με σκιά, καπέλο πλατύγυρο, γυαλιά ηλίου και αποφυγή έκθεσης στις ώρες αιχμής, ιδίως σε παιδιά, καθώς η παιδική έκθεση στον ήλιο βαραίνει δυσανάλογα τον κίνδυνο για το μέλλον.
Το «σωστό» αντηλιακό, τελικά, δεν είναι απαραίτητα αυτό με τον υψηλότερο αριθμό στο μπουκάλι, αλλά αυτό που χρησιμοποιείται σωστά, γενναιόδωρα και συστηματικά.
Βιβλιογραφικές αναφορές
American Academy of Dermatology Association. (n.d.). Sunscreen FAQs. Ανακτήθηκε από https://www.aad.org/media/stats-sunscreen
International Agency for Research on Cancer (IARC), World Health Organization. (2025, 27 Μαΐου). UV radiation is responsible for more than 80% of melanoma cases worldwide [Δελτίο Τύπου No. 367]. Βασισμένο σε: Langselius, O., Rumgay, H., de Vries, E., Whiteman, D. C., Jemal, A., Parkin, D. M., et al. (2025). Global burden of cutaneous melanoma incidence attributable to ultraviolet radiation in 2022. International Journal of Cancer. https://doi.org/10.1002/ijc.35463
Scardamaglia, L. (2025). Sun protection: A practical guide for health professionals. Australian Journal of General Practice (PMC12566446).
In vivo measurement of UVA protection factor (ISO 24442:2011) across 38 different SPF 50 and SPF 50+ sunscreens reveals high heterogeneity and limitations in the level of protection. (2026). Photodermatology, Photoimmunology & Photomedicine (PMC13071116).
