Ελένη Ευθυμίου: Σκηνοθετώντας τον Πινόκιο του Πομερά στην Πινακοθήκη Λάρισας.

Πρόκειται για ένα ανήσυχο πνεύμα, για μια δημιουργική δύναμη που προσπαθεί να κατασκευάσει εκ νέου έναν κόσμο καλύτερο μέσα από την υποκριτική και τη σκηνοθεσία. Η Ελένη Ευθυμίου, ρισκάρει, σχεδιάζει και πραγματοποιεί. Τώρα, η σκηνοθετική ματιά της στρέφεται στον Πινόκιο, μια παιδική παράσταση, που πραγματοποιείται στο αμφιθέατρο της Δημοτικής Πινακοθήκης Λάρισας. Μία παράσταση που απευθύνεται σε μικρά και ‘μεγάλα΄ παιδιά, καθώς πρόκειται για ένα κείμενο με πολλούς συμβολισμούς και πολύ όμορφα νοήματα που μπορεί να τροφοδοτήσει ένα νέο άνθρωπο με σκέψεις και με χρήσιμα ερωτήματα για τη ζωή…

Πώς αποφάσισες να συνεργαστείς με το Θεσσαλικό Θέατρο;

Ο πρώτος και βασικός λόγος που αποφάσισα να συνεργαστώ με το Θεσσαλικό Θέατρο ήταν η πρόσκληση που μου έκανε η Κυριακή Σπανού, η νέα καλλιτεχνική διευθύντρια του Θεσσαλικού Θεάτρου, με την οποία έχω συνεργαστεί στο παρελθόν και μας συνδέει μία χρόνια φιλία και αλληλοεκτίμηση. Ήθελα πολύ να στηρίξω το όραμά της και να είμαι μέρος του καλλιτεχνικού της προγραμματισμού αλλά ήταν και τιμή μου να δουλέψω σε έναν τόσο σημαντικό οργανισμό με τόσο μεγάλη ιστορία όπως είναι το Θεσσαλικό Θέατρο. Το έργο που μου πρότεινε η Κυριακή Σπανού, “ο Πινόκιο”, σε μεταγραφή του Ζοέλ Πομερά, ενός από τους σημαντικότερους εν ζωή Ευρωπαίους δραματουργούς, ήτανε για μένα δυνατό κίνητρο και ένας σημαντικός λόγος που αποφάσισα να σκηνοθετήσω ξανά θέατρο για παιδιά. Θέλησα να ανακαλύψω ξανά αυτή τη μυστήρια και αινιγματική ιστορία της ξύλινης μαριονέτας, μία ιστορία που όταν ήμουν παιδί με είχε συγκλονίσει. Τέλος να πώ πως, αν και μου είναι δύσκολο να δουλεύω συχνά εκτός έδρας, μου αρέσει πολύ να αλλάζω παραστάσεις και να γνωρίζω τον παλμό νέων τόπων, με τροφοδοτεί και με εμπνέει και ήταν κι αυτό μία επιπλέον κινητήριος δύναμη, που με έκανε να αποφασίσω να ζήσω και να συνδημιουργήσω με νέους συνεργάτες στην πόλη της Λάρισας.

Τι σε οδήγησε στο να ασχοληθείς με τη σκηνοθεσία;

Ήταν μία έμφυτη ανάγκη που ξεκίνησε όταν ήμουν ακόμα μικρή: Η ανάγκη μου να “κατασκευάσω” από την αρχή τον κόσμο, να διερευνήσω αν θα μπορούσε να είναι καλλίτερος, να τον καταλάβω, να τον δικαιολογήσω μέσα μου, να ξορκίζω τις σκοτεινές πτυχές του αλλά και να μοιραστώ με άλλους ανθρώπους προσωπικά και συλλογικά ερωτήματα και βαθύτερες σκέψεις μέσα από την επινοημένη αυτή πραγματικότητα του θεάτρου.

Οι σπουδές σου τι περιλαμβάνουν;

Σπούδασα υποκριτική και σκηνοθεσία στο Τμήμα Θεάτρου της Καλών Τεχνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης καθώς και κλασικό τραγούδι ως μαθήτρια της μέτζο σοπράνο Ροσίτσας Τρόεβα.

Πινόκιο: αγαπημένο παραμύθι πολλών. Αγγίζει την πραγματικότητα;

Ναι, μιλάει για την πραγματικότητα κάθε ανθρώπου και αυτό είναι το πιο γοητευτικό σε αυτό το παραμύθι. Ο Πινόκιο είναι μία συμβολική ιστορία για την δύσκολη περίοδο της ωρίμανσης και της ενηλικίωσης ενός νέου. Συγκεκριμένα στον Πινόκιο του Πομερά, βλέπουμε πώς, μέσα από μία διαδρομή όλο περιπέτειες στον έξω κόσμο, ο Πινόκιο ανακαλύπτει ότι για να μάθεις να αντιμετωπίζεις τις δυσκολίες στη ζωή, δεν πρέπει απλά να τις αποφεύγεις και να γίνεσαι φυγόπονος, ούτε όμως και να αλλάξεις εντελώς χαρακτήρα και να γίνεις “όπως σε θέλουν οι άλλοι να είσαι”, αλλά πρέπει να βρεις τα δικά σου μονοπάτια, τα δικά σου πατήματα και να πιστέψεις στις δικές σου δυνάμεις κάνοντας, μέσα από μία προσωπική διαδρομή, πιο ακέραιη και δυνατή την προσωπικότητα και το χαρακτήρα σου.

Θα ήθελα να μας μιλήσεις για την παράσταση και για τη συμβολή των ταλαντούχων συνεργατών σου.

Ξεκινώντας από τη μετάφραση του κειμένου, που την υπογράφει η Λουίζα Μητσάκου, είχαμε την τύχη να έχουμε στα χέρια μας ένα κείμενο πολύ πιστό στη γραφή του Πομερά και συγχρόνως γεμάτο αμεσότητα, ευαισθησία και αλήθεια, ένα κείμενο που καταφέρνει να είναι καθαρό στα νοήματά του και πολύ κοντά στην καθημερινή γλώσσα των νέων ανθρώπων ενώ ταυτόχρονα μεταφέρει φιλοσοφικά και υπαρξιακά ερωτήματα. Η παράστασή μας στήθηκε με τέτοιο τρόπο ώστε οι εικαστικά ολοκληρωμένες εικόνες να δημιουργούν ένα ποιητικό σύμπαν, εναρμονισμένο πλήρως με τη μουσική, την κίνηση και τις ερμηνείες των ηθοποιών. Η επιλογή να χρησιμοποιήσουμε τις μάσκες, σε δημιουργία της Μάρθας Φωκά, ήταν σαφώς μία δραματουργική επιλογή ώστε να κάνουμε καθαρό στο κοινό ότι η κάθε μάσκα είναι ένα στάδιο στη ζωή ενός ανθρώπου αλλά και ένα προσωπείο που εμείς οι ίδιοι επιλέγουμε να φοράμε ή να μη φοράμε. Τα κομψοτεχνημένα κοστούμια, που σχεδίασε η Λουκία Χουλιάρα, φέρουν μία μυστηριακή ατμόσφαιρα – όσο μυστήρια είναι και η γέννηση του ήρωα Πινόκιο αλλά και η μεταμόρφωσή του σε αληθινό αγόρι, ενώ το σκηνικό, σε σχεδιασμό της Ζωής Μολυβδά Φαμέλη που υπογράφει και τους φωτισμούς, έχει πιο πολύ τη λειτουργία του μεταβαλλόμενου χώρου, ενός χώρου φτιαγμένου από ξύλο (όπως και ο Πινόκιο), ο οποίος με “χειροποίητο” τρόπο – όπως χειροποίητη είναι και η δημιουργία μίας μαριονέτας, μετασχηματίζεται διαρκώς και μας μεταφέρει από μέρος σε μέρος. Η κίνηση των ηθοποιών, σχεδιασμένη από τον Τάσο Παπαδόπουλο, είναι επίσης ένα αναπόσπαστο μέρος της συνολικής δημιουργίας, καθώς από την έναρξη των προβών μελετήσαμε με ακρίβεια το πώς κινείται ο κάθε ήρωας και τι ατμόσφαιρα φέρει.

Είχα τη χαρά να δω την παράσταση και να νιώσω τον ενθουσιασμό των παιδιών που την παρακολούθησαν. Γιατί τα παιδιά πρέπει να βλέπουν δουλειές σαν κι αυτή;

Ας ξεκινήσουμε από το ότι ο Πινόκιο του Πομερά είναι ένα κείμενο με πολλούς συμβολισμούς και πολύ όμορφα νοήματα που μπορεί να τροφοδοτήσει ένα νέο άνθρωπο με σκέψεις και με χρήσιμα ερωτήματα για τη ζωή: Μπορεί κάποιος να αλλάξει-να γίνει άλλος από αυτός που είναι; Υπάρχει ο “καλός” και ο “κακός¨ δρόμος ή όλα διαμορφώνονται από το πώς εμείς τα προσεγγίζουμε; Τι σημαίνει “μαριονέτα” και τι σημαίνει “αληθινό αγόρι”; Πώς μπορούμε μέσα από τις δυσκολίες να γίνουμε πιο ακέραιοι και πιο δυνατοί; Πόσο σημαντικό είναι να είμαστε ο εαυτός μας; …και άλλα πολλά ερωτήματα φυσικά… Είναι επίσης ένα κείμενο που σέβεται τους νεαρούς θεατές και τους μιλά με σοβαρότητα και αντιμετωπίζοντάς τους ως ώριμους θεατές κι όχι ωραιοποιώντας ή παραποιώντας την πραγματικότητα όπως συμβαίνει συχνά στις παιδικές παραστάσεις. Παράλληλα, για όλους εμάς που δημιουργήσαμε αυτήν την παράσταση ήταν προτεραιότητα να φτιάξουμε κάτι που κατ’ αρχήν να αρέσει σε εμάς, να μας κάνει περήφανους και να μας ικανοποιεί για την υψηλή του ποιότητα, την αισθητική του αξία αλλά και τη λεπτοδουλειά του, κάτι που θα θέλαμε όταν ήμασταν παιδιά να δούμε. Όχι μία παράσταση με ευκολίες δηλαδή, ούτε με φτηνό χιούμορ ή εύκολους εντυπωσιασμούς. Δεν μπορώ να πώ εγώ αν το εγχείρημα μας πέτυχε ή όχι αλλά σίγουρα η σκληρή δουλειά έγινε και παραδόθηκε πια στο κοινό της. Ο τρόπος όμως με τον οποίο, ακόμα και οι πιο νεαροί θεατές παρακολουθούσαν το έργο μας – στις πρώτες παραστάσεις που έχουμε δώσει μέχρι τώρα – είναι για εμάς μία μεγάλη ανταμοιβή αλλά και μία επιβεβαίωση ότι τα παιδιά είναι οι πιο ειλικρινείς θεατές και πρέπει να τα εμπιστευτούμε.

Και μία ερώτηση για τον ίδιο τον “Πινόκιο”, τον Δημήτρη Μαμιό που ενσαρκώνει τον κεντρικό ήρωα στην παράσταση. Δημήτρη, τι είναι ο Πινόκιο για σένα;

Ο Πινόκιο είναι μία απάντηση χωρίς ερώτηση. Αν είναι να πούμε κάτι για τον Πινόκιο… Ο Πινόκιο είναι η ενηλικίωση. Το αποτέλεσμα ενός bullying αλλά και ενός θαύματος. Ένα ψέμα που ξυλοκοπήθηκε και ενσαρκώθηκε. Μία αλήθεια που ξυλοκοπήθηκε και ενσαρκώθηκε. Και είναι και μία πάλη με την αναζήτηση του Χρήματος, αυτού του “Θεού” που σε εξυψώνει και σε καταδιώκει διαρκώς μέσα στη σύγχρονη πραγματικότητα.

Φωτογραφίες: Γιάννης Χατζηαντωνίου

Συνέντευξη: Βιβή Κάραλη 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ