Συγγραφέας, ηθοποιός, σκηνοθέτης, φιλόσοφος, ουσιαστικά πολιτικοποιημένος — ο Καμύ παραμένει αναμφισβήτητα μία από τις σημαντικότερες μορφές του 20ού αιώνα. Πίσω του άφησε αριστουργήματα όπως ο «Ξένος», η «Πανούκλα» και η «Πτώση», έργα που κλόνισαν στερεότυπα τόσο σε προσωπικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο — συχνά και στα δύο ταυτόχρονα.
Η επαφή με το έργο του φέρνει τον αναγνώστη αντιμέτωπο με τα προσωπεία και τα είδωλα του ίδιου του εαυτού του· τον αναγκάζει να δει κατάματα την υποκρισία του, μέσα από το κύμα ειλικρίνειας που διαπερνά κάθε γραμμή, κάθε λέξη, κάθε παράγραφο του Αλμπέρ.
«Μην περπατάς πίσω μου· δεν πρόκειται να ηγηθώ. Μην περπατάς μπροστά μου· δεν πρόκειται να ακολουθήσω. Απλώς περπάτα δίπλα μου, σαν φίλος μου.»
Μια σκέψη ιδιαίτερα επίκαιρη σε μια εποχή όπου οι διαπροσωπικές σχέσεις έχουν καταντήσει, σε μεγάλο βαθμό, σχέσεις εξουσίας, χρησιμότητας, επαγγελματικού συμφέροντος και «συγγενικής αδιαφορίας».
Όλοι, λίγο πολύ, φανταζόμαστε την εξουσία — άλλοι περισσότερο, άλλοι λιγότερο. Όχι, βέβαια, την εξουσία πάνω στον εαυτό μας, κάτι που έχει καταντήσει τόσο σκοτεινό και άγνωστο έδαφος, αλλά την εξουσία πάνω σε πρόσωπα, καταστάσεις και συνθήκες της εξωτερικής μας πραγματικότητας. Έχουμε φτάσει, κατά κάποιο τρόπο, να προσδιορίζουμε τον εαυτό μας μέσα από την επιρροή που ασκούμε — μέσα από τη δυνατότητά μας να επιβάλλουμε το θέλω μας και να ικανοποιούμε τις επιθυμίες μας. «Είμαι αυτός που είμαι επειδή επιβάλλω το θέλω μου» — ιδού η πιο ηχηρή διακήρυξη του σύγχρονου εγώ, που πλάθεται πάνω στον πηλό της καταπίεσης και της παρέμβασης. Όπως έγραψε και ο Νίτσε: «Η ζωή η ίδια είναι θέληση για δύναμη».
Οι περισσότεροι άνθρωποι σήμερα είναι χαμένοι, μπλοκαρισμένοι, μετέωροι, ξένοι προς τον εαυτό τους — και γι’ αυτό περνούν μια ζωή αναζητώντας αυθεντίες. Έχουμε άραγε τη δύναμη να αντισταθούμε στον πειρασμό αυτής της φαντασιακής εξουσίας πάνω στους άλλους; Έχουμε τη δύναμη να είμαστε κύριοι του εαυτού μας;
Μόνο όταν κανείς πάψει να είναι υπόδουλος και γίνει ίσος με τους γύρω του, μπορεί πραγματικά να γίνει φίλος.
Η ιδέα του φίλου έχει απασχολήσει επανειλημμένα μεγάλους στοχαστές — τον Αριστοτέλη, τον Νίτσε — όμως εδώ ο Αλμπέρ την προσεγγίζει στην πιο ελεύθερη εκδοχή της.
Ο φίλος, για τον Καμύ, είναι πρωτίστως ελεύθερος: ελεύθερος από την εξωγενή εξουσία πάνω στους άλλους, αλλά και από την ενδογενή υποδούλωση του εγώ του σε αυτούς. Δεν διατάζει, ούτε υπακούει· είναι επαναστάτης, με όλο το βάρος της λέξης — σε κάθε στιγμή του συνυπάρχουν το μεγαλύτερο Ναι και το μεγαλύτερο Όχι. Δεν αποδέχεται άκριτα, μα ούτε αρνείται κατηγορηματικά. Απλώς είναι.
Μην αναζητάς δούλους. Να είσαι ο εαυτός σου, και να είσαι, απλώς, αυτός που είσαι με τους άλλους. Αυτή είναι η ουσία των ανθρώπινων σχέσεων.
