Βαγγέλης Ντελής: Το καλύτερο αναλγητικό είναι οι ήρωές μου…

Ποίηση, διήγημα, μυθιστόρημα, θεατρικό έργο, δοκίμιο, παραμύθι, νουβέλα…. Κυρίες και κύριοι ο κ. Βαγγέλης Ντελής. Το ραντεβού μας κλείστηκε απόγευμα σ’ ένα κεντρικό καφέ της πόλης μου… Από την πρώτη στιγμή κατάλαβα πως έχω να αντιμετωπίσω έναν άντρα χειραφετημένο, μια προσωπικότητα ξεχωριστή με μια ευγένεια που δύσκολα συναντάς στις μέρες μας…. Η κουβέντα μας είχε πάθος, ένταση και, κάθε φορά που αναφερότανε σ ‘ ένα από τα παιδιά του (τα βιβλία του) γαλήνευε, χαμογελούσε, πλάθοντας και έναν από τους ήρωές του… Η συνέχεια δική σας… 

Πώς ξεκίνησε το ταξίδι σας στον κόσμο της συγγραφής βιβλίων;

 Από μικρός διάβαζα πολύ, κυρίως λογοτεχνία και ό,τι άλλο έπεφτε στα χέρια μου. Σε ηλικία δώδεκα χρονών είχα διαβάσει ένα βιβλίο που λεγόταν «Στη χώρα των μαμούθ», ήταν της Κίρας Σίνου και από τις εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ. Εντυπωσιάστηκα τόσο, που αποφάσισα να κυνηγήσω το όνειρο να σπουδάσω Αρχαιολογία και να ασχοληθώ με τις πρώτες εποχές εμφάνισης του ανθρώπου και του πολιτισμού. Αυτή η σκέψη ακόμη και σήμερα με γοητεύει και ο «Καλλιτέχνης», που έχει εκδοθεί από τις εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ, μια όμορφη σύμπτωση αυτή, αυτό ακριβώς πραγματεύεται, την Προϊστορία μας και την Αρχαιολογία. Άρχισα να γράφω μικρές ιστορίες σε ηλικία περίπου δεκαέξι χρονών. Αργότερα ασχολήθηκα περισσότερο με την Ποίηση. Λογοτεχνία για έκδοση, δηλαδή κυρίως μυθιστορήματα, γράφω από το 2003, οπότε και έζησα ένα χρόνο στη Νάξο, μαγεύτηκα απ’ αυτό το νησί, που συναντούσα συχνά στις σπουδές μου για τον Κυκλαδικό Πολιτισμό, γνώρισα και μία ξεχωριστή κυρία εκεί, την κυρία Σοφία, που πρωταγωνιστεί και στο έργο μου, και αυτό ήταν. Μπήκα στον κόσμο της Λογοτεχνίας.

Έχετε τιμηθεί δύο φορές σε ποιητικούς διαγωνισμούς της UNESCO…

 Συμμετέχω συχνά σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς, γιατί αρκετοί είναι θεματικοί, οπότε με βάζουν να αναζητήσω πληροφορίες και να γράψω για ένα θέμα που θα ήταν δύσκολο χωρίς το διαγωνισμό. Στους διαγωνισμούς της UNESCO βραβεύτηκα με το Τρίτο Βραβείο σ’ ένα διαγωνισμό για τον Εθνικό μας Ποιητή, τον Διονύσιο Σολωμό, και μία με Έπαινο για ένα ποίημά μου για την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα από τους Βρετανούς. Νομίζω ότι η Ποίηση μπορεί ακόμη και στις μέρες να περάσει μηνύματα, και μάλιστα για τέτοια θέματα ενδείκνυται οι ποιητές να μιλούν. Οι εκδηλώσεις βράβευσης συνοδεύονταν και από εισηγήσεις για τα συγκεκριμένα θέματα. Αποκτάς έτσι γνωριμίες με ανθρώπους του πνεύματος και νιώθεις ότι μπορείς κι εσύ να συνεισφέρεις για έναν κόσμο καλύτερο.

O «Καλλιτέχνης» τιμήθηκε από την Εταιρεία Συγγραφέων ως ένα τα οχτώ καλύτερα μυθιστορήματα της χρονιάς πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα.

 Ήταν μεγάλη τιμή για μένα το ότι το πρώτο βιβλίο μου συμπεριελήφθη στη Βραχεία Λίστα της Εταιρείας Συγγραφέων για το Βραβείο Μένης Κουμανταρέας Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα. Η επιτροπή αποτελούνταν από Ακαδημαϊκούς, με Πρόεδρο τον Θανάση Βαλτινό, Πρόεδρο της Ακαδημίας Αθηνών. Στην εκδήλωση βράβευσης παρευρέθηκαν πολλοί επίσημοι, όπως και ο Δήμαρχος Αθηναίων. Και μόνο το ότι μπήκε το βιβλίο μου σ’ αυτή τη λίστα ήταν μεγάλη υπόθεση και μου δημιούργησε το αίσθημα ότι έχω γράψει ένα βιβλίο ήδη καταξιωμένο και όχι του συρμού. Φανταστείτε πόσα βιβλία νέων συγγραφέων εκδίδονται κάθε χρόνο. Ελπίζω να φτάσω κι άλλη φορά τόσο ψηλά. Μου δημιουργεί κι ένα αίσθημα ευθύνης αυτή η βράβευση να γίνω ακόμη καλύτερος.

Τι αποκομίσαμε από την συγγραφή των βιβλίων σας;

 Σ’ αυτή την ερώτηση ίσως δεν είμαι ο κατάλληλος να απαντήσω. Σε επαφή που έχω με ανθρώπους που διάβασαν τα βιβλία μου οι περισσότεροι μου λένε ότι τους ταξίδεψα. Πράγματι το συγκεκριμένο μυθιστόρημα, αλλά και το βιβλίο μου «Πού πηγαίνεις χωρίς ουρανό;» από τις εκδόσεις ΦΑΟΣ, έχουν το χαρακτηριστικό μέσα από τις λέξεις και τις περιγραφές να νιώθει ο αναγνώστης ότι ταξιδεύει στον κόσμο και τις εποχές. Κάποιοι άλλοι μου λένε ότι τους συγκίνησα. Νομίζω ότι η Λογοτεχνία αγγίζει τις ψυχές των αναγνωστών. Ανάλογα με την ψυχοσύνθεση του καθενός αγγίζει και διαφορετικά. Σίγουρα όμως περνάει τα δικά του μηνύματα. Σίγουρα είμαι κι εγώ εκεί, μέσα στις σελίδες των βιβλίων μου. Κι αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι ότι παραμένουν. Ήδη «Ο καλλιτέχνης» πέρασε τα δύο χρόνια από τότε που εκδόθηκε και πουλάει περισσότερα αντίτυπα όσο περνάει ο χρόνος. Αυτό είναι για μένα καταξίωση. Να καταφέρεις να γράψεις κάτι κλασικό σε μια εποχή καταναλωτισμού και εμπορευματοποίησης. Όλο και πιο συχνά με καλούν σε σχολεία να μιλήσω στα παιδιά ως συγγραφέας και κάνουμε εργαστήρια δημιουργικής γραφής. Με λίγα λόγια νομίζω ότι κάνω λίγο καλύτερο τον κόσμο γράφοντας.

Πώς είναι για έναν συγγραφέα η επόμενη μέρα της έκδοσης του βιβλίου του;

 Είναι μια μαγική στιγμή. Σαν γέννηση ενός παιδιού. Είχα πάει στην Αθήνα να υπογράψω όλα τα αντίτυπα στο τυπογραφείο, όπου ακόμη το βιβλίο ήταν σε τεράστια χαρτιά σαν σεντόνια. Έγραψα το οπισθόφυλλο, επέλεξα το εξώφυλλο. Ο ξάδερφός μου, ο Δημήτρης Ντελής, καταξιωμένος φωτογράφος, έκανε τη φωτογράφισή μου μ’ έναν μοναδικό, δικό του τρόπο. Όλα είχαν σφραγίδα ποιότητας. Ο ΚΕΔΡΟΣ είχε ορίσει δύο επιμελητές για τις διορθώσεις τού βιβλίου, η μία μάλιστα ήταν Αρχαιολόγος, ώστε να ελέγξει και τις παραμικρές λεπτομέρειες και να μην υπάρχει καμιά ασάφεια και ανακολουθία. Όταν το έπιασα ολοκληρωμένο για πρώτη φορά, ένιωσα μεγάλη περηφάνεια. Είναι δύσκολη η συγγραφή ενός βιβλίου και επίπονη και πάντα έχεις την αίσθηση μήπως δεν αρέσει, μήπως απλά εσύ το αγαπάς και αφήσει τους άλλους αδιάφορους. Όταν το έβλεπα στις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων, το έβγαζα φωτογραφία και έμπαινα να συστηθώ στους βιβλιοπώλες, καθώς υπήρξα κι εγώ κάποτε βιβλιοπώλης και πάντα ήθελα να γνωρίσω τους συγγραφείς των βιβλίων που πουλούσα. Τι να σας πω; Και τώρα κάποιες στιγμές το βλέμμα μου σαρώνει τη βιβλιοθήκη μου μέχρι να το δω και να σταθώ λίγο πάνω του.

Έχετε σκεφτεί την ιστορία του βιβλίου σας ως θεατρικό έργο ή κινηματογραφική ταινία;

 Όπως σας είπα το βιβλίο μου σε ταξιδεύει. Σαφώς και έχει κινηματογραφική οπτική και θα ήταν πολύ όμορφη η μεταφορά του στη σκηνή. Ως θεατρικό είναι λίγο δύσκολο. Γράφω θεατρικά έργα και είναι πολύ αφαιρετικά. Το μυθιστόρημα έχει πολλές παράλληλες ιστορίες και εκτείνεται σε πολλές εποχές, οπότε θα ήταν πολύ δύσκολο να γίνει θεατρικό. Αλλά ταινία σίγουρα γίνεται και πολλοί που το διάβασαν μου δήλωσαν εντυπωσιασμένοι ότι ήταν σαν το έβλεπαν μπροστά τους να εκτυλίσσεται.

Ποιον Έλληνα ή ξένο συγγραφέα θαυμάζετε ιδιαίτερα και έχει λειτουργήσει ως πρότυπο για σας;

 Είναι πολύ δύσκολο να επιλέξω, οπότε θα πω τα δύο ονόματα που έρχονται πρώτα στο νου μου: Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και Νίκος Καζαντζάκης. Έχω διαβάσει πολλές φορές όλα τα έργα τους. Ο  πρώτος είναι πράγματι ο πατέρας της σύγχρονης ελληνικής Λογοτεχνίας. Τον θεωρώ αξεπέραστο. Και αυτή η γλώσσα του Παπαδιαμάντη με εκκλησιαστικές και αρχαίες και λόγιες, αλλά και λαϊκές εκφράσεις είναι μαγική. Ο Καζαντζάκης με επηρέασε την εποχή που διάβαζα ως έφηβος πολύ. Θεωρώ τα μυθιστορήματά του αξεπέραστα.

Τι ελπίζετε να αποκομίσει κάποιος διαβάζοντας τον «Καλλιτέχνη»;

 Ο «Καλλιτέχνης» έχει μέσα του πολλή Ιστορία, σε μια εποχή που η Ιστορία μας βάλλεται από παντού. Έχει πολλή τέχνη, κυρίως γλυπτική και ζωγραφική, και ζωντανεύουν στα μάτια τού αναγνώστη όμορφα κυκλαδικά ειδώλια. Έχει αρχαιοκαπηλία, ένα μήνυμα προς όλους πόσο άσχημο είναι να εμπορευόμαστε την Ιστορία μας. Έχει πόλεμο, δυστυχώς, που σαρώνει τις ζωές των ανθρώπων. Έχει έρωτα, πολύ έρωτα, σε διάφορες εποχές, αλλά και απόγνωση και προσπάθεια και στο τέλος εξιλέωση. Έχει όμορφες ιστορίες απλών ανθρώπων, που βρίσκουν τη δύναμη να πατήσουν γερά στα όνειρά τους και να τα πετύχουν. Και όλα αυτά σε ένα πραγματικό ιστορικό πλαίσιο, που, όπως σας είπα, έχει ελεγχθεί και από άλλους ειδικούς. Και στο τέλος έχει βιβλιογραφία, σπάνιο για μυθιστόρημα, για όσους θέλουν να ψάξουν κι άλλες πληροφορίες. Νομίζω ότι όποιος διαβάσει τον «Καλλιτέχνη», εκτός από το ταξίδι που σας είπα, θα μάθει πολλά για την Προϊστορία και την Ιστορία μας και θα συγκινηθεί, θα συμπάσχει με τους ήρωες και δεν θα θέλει να το αφήσει από τα χέρια του.

Πόσες φορές έχετε βραβευτεί;

 Έχω ξεπεράσει τις εξήντα βραβεύσεις τα τελευταία πέντε χρόνια που στέλνω σε διάφορους διαγωνισμούς. Για μένα οι σημαντικότερες διακρίσεις μου είναι οι βραβεύσεις από τον Φιλολογικό Σύλλογο ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ, σε όλες τις κατηγορίες που διεξάγουν διαγωνισμό, δηλαδή ποιητική συλλογή, διήγημα, δοκίμιο και θεατρικό έργο. Δεν νομίζω, και δεν είναι έπαρση αυτό, αλλά το είπαν οι ίδιοι στην τελευταία βράβευσή μου, ότι υπάρχει κάποιος άλλος που βραβεύτηκε από τον ΠΑΡΑΝΑΣΣΟ σε όλες τις κατηγορίες. Επίσης έχω κερδίσει το Τρίτο Βραβείο Ποίησης στου Δελφικούς Αγώνες Ποίησης που διοργανώνει η Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών, από την οποία επίσης έχω βραβευτεί και στις επτά κατηγορίες λογοτεχνίας στους διαγωνισμούς που διοργανώνει κάθε χρόνο, δηλαδή Ποίηση, διήγημα, μυθιστόρημα, θεατρικό έργο, δοκίμιο, παραμύθι, νουβέλα. Μάλιστα στο μυθιστόρημα και τη νουβέλα τιμήθηκα με το Πρώτο Βραβείο.

Είστε ένας καταξιωμένος συγγραφέας. Τι έχετε να πείτε στα νέα παιδιά που έχουν το χάρισμα της γραφής;

 Όπως σας είπα πηγαίνω σε σχολεία που με καλούν καθηγητές και μιλάω στα παιδιά και διοργανώνουμε και εργαστήρια δημιουργικής γραφής. Η συμβουλή μου είναι να διαβάζουν Λογοτεχνία και να γράφουν. Και βέβαια αυτά που γράφουν να τα κρατάνε. Υπάρχουν πολλοί μαθητικοί διαγωνισμοί Ποίησης και Λογοτεχνίας, όπου μπορούν να πάρουν μέρος. Ένας είναι της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών και έχει εκατοντάδες συμμετοχές κάθε χρόνο. Υπάρχει πολύ συγγραφικό ταλέντο στην Ελλάδα. Είμαστε εξάλλου ένας ποιητικός λαός. Μην ξεχνάμε ότι οι διακρίσεις μας στα βραβεία Νόμπελ είναι δύο Ποιητών μας. Ο Όμηρος είναι ο πρώτος και αξεπέραστος Ποιητής. Και η γλώσσα μας είναι εύηχη, εύπλαστη, όμορφη και ρέουσα, καθαρά ποιητική και μπορεί να εκφράσει εύκολα τα συναισθήματα και τις σκέψεις κάποιου.

Τι σας σοκάρει;

 Στην εποχή μας πολλά είναι αυτά που μπορούν να σοκάρουν κάποιον. Η αχαριστία ίσως, η οικονομική κρίση που οδήγησε και σε κρίση συνειδήσεων. Η αδιαφορία για τον συνάνθρωπο. Το να έχει κάποιος δυνατότητες και να τις αφήνει ανεκμετάλλευτες. Η προδοσία. Η έλλειψη εκτίμησης. Η αναξιοκρατία….

Τι σας γαληνεύει;

 Το να διαβάζω και κυρίως το να γράφω. Όσο και αν είναι κουραστικό έχει αυτό το κάτι μέσα του που με κάνει να ξεχνιέμαι. Όταν πλάθω τους ήρωές μου και την εποχή και τα τυλίγω όλα στην περιπέτεια και την αγωνία είναι το καλύτερο αναλγητικό για μένα. Και επίσης με γαληνεύει όταν ακούω μουσική. Κυρίως κλασική όταν γράφω. Κάθε άλλο είδος, με περισσότερη προτίμηση στις ροκ μπαλάντες.

Ποια ιστορική προσωπικότητα θαυμάζετε περισσότερο;

 Μέσα από τις σπουδές μου κατάλαβα ότι για να αναδειχθεί μια μεγάλη προσωπικότητα δεν φτάνει μόνο η ίδια, αλλά και η εποχή και οι συγκυρίες. Οι μεγάλοι άντρες λοιπόν της Ιστορίας με γοητεύουν. Πιο ολοκληρωμένη προσωπικότητα θεωρώ τον Ιουστινιανό. Έγραψα ένα έργο γι’ αυτόν και αναζήτησα πολλά στοιχεία της ζωής του και του χαρακτήρα του. Είναι ίσως η μοναδική προσωπικότητα που χαρακτήρισε την εποχή του και δεν χαρακτηρίστηκε απ’ αυτή. Και η εκκλησία της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη δείχνει ακόμη το μεγαλείο του.

Εν ζωή;

 Νομίζω ότι για να φτάσεις στο σημείο να θαυμάσεις κάποιον πρέπει να έχει ολοκληρώσει τον κύκλο της ζωής του. Τότε μόνο γίνεται πρότυπο, όταν η Ιστορία αποφαίνεται. Επομένως δεν μπορώ να απαντήσω σ’ αυτή την ερώτηση με κάποιο όνομα.

Πώς απαντάτε σε όσους κατατάσσουν τα βιβλία σας σε κατηγορίες όπως ελαφριά ή βαριά;

 Δεν νομίζω ότι μπορείς να χαρακτηρίσεις ένα βιβλίο έτσι. Με ποιο κριτήριο; Αν είναι υποκειμενικό, παύει να είναι κριτήριο. Τον «Καλλιτέχνη» τον έχουν διαβάσει παιδιά δώδεκα ετών και τον κατάλαβαν και τους γοήτευσε. Το ίδιο και άνθρωποι μεγάλης ηλικίας. Είχα σε αρκετές παρουσιάσεις μου, και στη Λάρισα, τον κύριο Λεωνίδα Χατζηαγγελάκη, Ομότιμο Καθηγητή Πανεπιστημίου, να μιλά με τέτοιο πάθος για το βιβλίο μου που με εντυπωσίασε. Και ταυτόχρονα μια γριούλα στη Νάξο πέρυσι μου είπε ότι της θύμισα τα παιδικά της χρόνια. Δεν μπορείς να βάλεις ταμπέλες στα βιβλία. Αν ως άνθρωπος έχεις διάθεση να διαβάσεις κάτι και να αφιερώσεις κάποιες ώρες της ζωής σου σ’ αυτό, τότε κι αυτό πρέπει να σε αποζημιώσει, δίνοντάς σου κάποια καινούργια στοιχεία, δημιουργώντας κάποιους προβληματισμούς. Το βιβλίο εκπαιδεύει και συντροφεύει. Είναι φίλος και δάσκαλος.

Μιλήστε μας για τα μελλοντικά σας σχέδια.

 Να είμαι καλά στην υγεία μου πρώτα απ’ όλα… Έχω τρία έτοιμα μυθιστορήματα και προσπαθώ να βρω τον καλύτερο εκδοτικό οίκο να τα εκδώσω. Συνεχίζω τις παρουσιάσεις των βιβλίων μου που ήδη κυκλοφορούν και γράφω σχεδόν κάθε μέρα ένα νέο μυθιστόρημα. Ειδικά το καλοκαίρι που δεν έχω και το σχολείο το πρωί. Μου αρέσουν πολύ τα ταξίδια και είναι πάντα μέσα στα σχέδιά μου.

Συνέντευξη: Βιβή Κάραλη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ